|
19 giờ ngày 18-3-2010 nhà thơ Hữu Loan tác giả bài thơ nổi tiếng Màu tím hoa sim đã đi vào cõi vĩnh hằng tại nhà riêng thôn Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh, huyên Nga Sơn, Thanh Hóa, thọ 95 tuổi. Bài thơ Màu tím hoa sim ở lại cùng ta.
Mười năm cuối đời ông nếm trải bao đắng đót, ngày 19-12-2004 Công ty cổ phần công nghệ Việt Vitek VTB đã mua bản quyền Màu tím hoa sim 100 triệu đồng, thời giá khi ấy tương đương 10 cây vàng.
Màu tím hoa sim được Nguyễn Bính đăng trọn vẹn lần đầu tiên trên báo Trăm hoa vào năm 1956. Bài thơ được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc với nhan đề áo anh sứt chỉ đường tà.
Giới văn nghệ và độc giả cả nước thương nhớ nhà thơ Hữu Loan, tôi lang thang trên mạng và tìm được tư liệu quý về ông và người con gái trong bài thơ Màu tím hoa sim:
" ...Năm 1941 Hữu Loan ra Hà Nội thi tú tài. Có tới 700 thí sinh dự thi nhưng số người đỗ chỉ đếm trên đầu ngón tay, trong só đó có anh học trò nghèo tự học xứ Thanh. Vì mến sự hiếu học của cậu Tú Loan nên bà Đái Thị Ngọc Chất ông Tổng Thanh tra canh nông Đông Dương Lê Đỗ Kỳ đã bàn với chồng là mời Hữu Loan làm gia sư cho các con mình: Lê Đỗ Khôi, Lê Đỗ Nguyên( sau này là trung tướng Phạm Hồng Cư)và Lê Đỗ An.Từ chuyện làm gia sư mà kết thành mối lương duyên giữa Hữu Loan và cô em gái Lê Đỗ Thị Ninh của ba người anh trai này. Họ kết hôn ngày mồng 6 tháng 2(âm lịch) năm 1948 khi ấy Hữu Loan 33 còn nàng 16 tuổi)
Thế là lý lịch bài thơ Màu hoa sim đã sáng rõ: Đấy là mối tình đẹp nhất mà cũng đau xót nhất trong kháng chiến chống Pháp của căp trai tài gái sắc này. Bài thơ có sức sống bền lâu từ ấy cho đến nay và chắc chắn rằng nó còn sống mãi. Nếu đem bình bài thơ này sẽ bất lực vì bài thơ vừa giản dị vừa truyền cảm mãnh liệt trong trái tim mỗi người! Màu tím hoa sim có tính dân tộc rất cao, ai đọc cũng hiểu, ai đọc cũng khóc!
Năm 1990 Nhà xuất bản Hội Nhà văn in tập thơ Màu tím hoa sim, tập thơ vỏn vẹn có mười bài nhưng toàn những bài " rút ruột tằm" của Hữu Loan mà đỉnh là Đèo cả, Màu tím hoa sim!, Tình thủ đô...
Những năm cuối đời Hữu Loan không viết nữa, có ai hỏi, ông đùa vui:" Thơ đểu"!
Với Hữu Loan sự chiêm nghiệm về Thơ còn quan trọng hơn viết ra những bài thơ!
Trong cuộc đời nhà thơ có mười người con và 37 cháu nội ngoại!
Trong văn nghiệp ông có mười bài thơ để đời!
Trong cuộc đời ông thồ đá để nuôi con!
Trong văn nghiệp ông im lặng để chiêm nghiệm!
Đấy là một trong những người sống đẹp nhất trong đời và trong văn!
Trong điếu văn ngày 19-3- 2010 chủ tịch Hội nhà văn Hữu Thỉnh nói:"Hữu Loan là sở hữu tinh thần hôm qua, hôm nay và mai sau.Những gì mà ông để lại sẽ còn mãi mãi với quê hương đất nước và sẽ được các thế hệ đời sau nhớ mãi"
Chúng ta đọc lại Màu tím hoa sim để nhớ về ông, nhà thơ Hữu Loan bất tử!
Trần Quốc Minh
Màu tím hoa sim
Hữu Loan
Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng xanh xanh
Tôi người Vệ quốc quân
xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái
Ngày hợp hôn
nàng không đòi may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh
bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh
bên anh chồng độc đáo
Tôi ở đơn vị về
Cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa
Nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến binh
Mấy người đi trở lại
Nhỡ khi mình không về
thì thương
người vợ chờ
bé bỏng chiều quê…
Nhưng không chết
người trai khói lửa
Mà chết
người gái nhỏ hậu phương
Tôi về
không gặp nàng
Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc bình hoa ngày cưới
thành bình hương
tàn lạnh vây quanh
Tóc nàng xanh xanh
ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
không được nghe nhau nói
không được trông nhau một lần
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa
một mình đèn khuya
bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo
ngày xưa…
Một chiều rừng mưa
Ba người anh trên chiến trường đông bắc
Được tin em gái mất
trước tin em lấy chồng
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông
Đứa em nhỏ lớn lên
Ngỡ ngàng nhìn ảnh chị
Khi gió sớm thu về
cỏ vàng chân mộ chí
Chiều hành quân
Qua những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim
những đồi hoa sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim
tím chiều hoang biền biệt
Có ai ví như từ chiều ca dao nào xưa xa
áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu
Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau
Chiều hoang tím có chiều hoang biết
Chiều hoang tím tím thêm màu da diết
Nhìn áo rách vai
Tôi hát trong màu hoa
áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu…
Màu tím hoa sim, tím tình trang lệ rớm
Tím tình ơi lệ ứa
Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành
Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn
Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím
Tôi ví vọng về đâu
Tôi với vọng về đâu
áo anh nát chỉ dù lâu…
(1949, khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh)
|
Chân dung văn nghệ sĩ 
