|
Tháng 5 rồi mà tiết trời vẫn còn se lạnh. Tôi tha thẩn ngắm nhìn lễ đài đang được những người thợ khẩn trương lắp đặt chuẩn bị cho lễ kỉ niệm 55 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13/5). Hàng phượng trước dải trung tâm thành phố lác đác vài chùm hoa. Phải chẳng do biến đổi của thời tiết mà phượng vĩ năm nay không rực rỡ như mọi năm. Đang suy nghĩ vu vơ bỗng nhận được tin nhắn: ông Lưu Thao mất lúc 2h30’ ngày 4/5/2010.
Thế là Đoàn Kịch Hải Phòng lại một nghệ sĩ nữa ra đi dẫu biết rằng nghệ sĩ ưu tú Lưu Thao tuổi đã cao (năm nay ông tròn 80 tuổi). Nhưng trong tôi vẫn không khỏi bùi ngùi nuối tiếc một Lưu Thao của Êdốp, Lưu Thao Tể tướng, Lưu Thao- Bảo Đại; Lưu Thao- Phở Thắm... những vai diễn đã làm nên thương hiệu Đoàn Kịch nói Hải Phòng trong cả nước.
Từ một công nhân Cảng, năm 1964 ông được điều về làm diễn viên của Đoàn Kịch Hải Phòng vai đại tá Bách trong Cửa mở hé đã gắn kết cả cuộc đời ông với kịch nói...
Với vóc dáng to béo, đĩnh đạc và một giọng nói sang sảng, nghệ sĩ đã hoá thân vào vai Êdốp trong Con cáo và chùm nho. Êdốp của Lưu Thao dung dị, thông minh với những câu chuyện ngụ ngôn hóm hỉnh. Bằng tài năng của mình, Lưu Thao đã biến những câu chữ trong kịch bản văn học thành những nốt trầm bổng. Với lối diễn xù xì, giản dị, không khoa trương ông đã tạo cho nhân vật đầy đặn hơn, sống động và đời hơn, khiến cho người xem như hút vào, cuốn vào câu chuyện cho đến hồi kết của vở.
Có lần tôi hỏi đạo diễn Nguyễn Đình Nghi: “Đoàn kịch có 3 nghệ sĩ được chọn vai Êdốp, sao đạo diễn lại chọn nghệ sĩ Lưu Thao?”
Đạo diễn Nguyễn Đình Nghi trả lời: “Có lẽ anh Thao được sinh ra để đóng vai ấy, cộng với sức lao động miệt mài, tôi rất hài lòng với cách vào vai của anh...”
Khi đó tôi còn là một diễn viên trẻ. Tôi rất thích ngồi bên cánh gà xem các nghệ sĩ biểu diễn nhằm học hỏi cách thể hiện của các nghệ sĩ lớp trước. Ở nghệ sĩ Lưu Thao trong vai vua Bảo Đại, một vị vua cuối cùng của triều đình nhà Nguyễn nổi tiếng ăn chơi... Trong vở Lịch sử và nhân chứng ; tuy chỉ có 3 cảnh nhưng ông đều phân chia tìm tòi để chọn từng điểm nhấn cho vai.
Trong vở kịch có đoạn khi nhảy với người tình Lệ Hà (do Tuyết Nga đóng) ông đã chủ động giẫm vào chân Lệ Hà, một tình huống mới nảy sinh, nó tạo ra vô số hành động tiếp theo. Còn gì thuận lợi hơn là được cùng diễn với ông bởi diễn viên ở sân khấu phải luôn hành động. Ở cảnh khi đang mải vui với người tình, tiếng ồn ào của quần chúng cách mạng từ ngoài vọng vào (năm 1946 khi chính quyền mới giành độc lập), ông tiến về phía cửa sổ, chỉ một cái nhếch mép đầy biểu cảm. Ông buông một câu lửng lơ vừa như ra lệnh: “Ờ! ... Ừ ! Đóng tất cả cửa lại ”Cách xử lí đài từ ấy đã lột tả đầy đủ tích cách nhân vật. Đó cũng là cách đặt dấu chấm cho nhân vật và cũng là một dấu chấm cho cú chuyển cảnh đầy ấn tượng...
Ở vai Phở Thắm, cảnh đưa cậu con trai đến nhà xin lỗi cô giáo Nhung (trong vở Đi đến mùa Xuân), ông dừng lại trước cửa, cẩn thận lấy lọ nước hoa bôi lên nguời. Hành động này ta thấy nhân vật Phở Thắm như cao lên... trong sự trân trọng đối tác mà mình cần gặp như thế nào ! Ông bán phở không muốn trên người mình còn mùi của nước dùng phở, mùi mồ hôi và cả mùi khác của chốn đô thị ồn ã...
Ngoài sự nổi tiếng trong vai diễn, ông còn thành công khi viết kịch ngắn Cái xẻng (kiêm đạo diễn), kịch dài Giã từ (Hoàng Long đạo diễn) cho Đoàn Kịch nói Hải Phòng năm 1986 và Nghiệt ngã (Quang Long đạo diễn) đoạt Huy chương Bạc Hội diễn nghệ thuật quần chúng toàn quốc tại Ninh Bình năm 1999.
Đời người qua đi kể cũng nhanh, nhưng những vai diễn ông để lại cũng khiến khán giả luôn nhớ đến nghệ sĩ ưu tú Lưu Thao./.
Lê Quang Long
|
Chân dung văn nghệ sĩ 
